Κοκολίτσιος – Μουσιάρης, η πρώτη μεγάλη τραγωδία της Λάρισας

Δημήτρης Κοκολίτσιος και Δημήτρης Μουσιάρης. Δίπλα στη ζωή, δίπλα και στον θάνατο

Ήταν 4.30 το απόγευμα. Στην εθνική οδό Αθηνών – Λαμίας. Ένα Citroen έτρεχε στο βρεγμένο δρόμο. Μετέφερε τρεις ποδοσφαιριστές της Λάρισας στην Αθήνα:

Ο Γιάννης Βαλαώρας άλλαξε την τελευταία στιγμή θέση με τον Κοκολίτσο και σώθηκε με μια θλάση!

- Οι Δημήτρης Κολολίτσιος, 19 χρόνων και ο Δημήτρης Μουσιάρης, 20 χρόνων, ερχόντουσαν για να ενσωμωθούν στην εθνική ελπίδων. Είχαν φύγει καθυστερημένα από τη Λάρισα κι ήθελαν να προλάβουν.
- Ο Γιάννης Βαλαώρας, 21 χρόνων, υπηρετούσε τη θητεία του στην Αεροπορία κι είχε πάρει μετάθεση για την Σωματική Αγωγή. Ήθελε να προλάβει κι αυτός να βρίσκεται έγκαιρα στη νέα του μονάδα.
Στο 111ο χιλιόμετρο ένα λεωφορείο του ΚΤΕΛ Λαμίας συγκρούστηκε μετωπικά με το αυτοκίνητο των ποδοσφαιριστών. Σκοτώθηκαν ακαριαία τόσο ο οδηγός του αυτοκινήτου Δημήτρης Μουσιάρης, όσο και ο Δημήτρης Κοκολίτσιος που βρισκόταν στο πίσω κάθισμα. Ο Γιάννης Βαλαώρας που βρισκόταν στη θέση του συνοδηγού γλύτωσε με θλάση στον αυχένα και εκδορές.
Υπάρχουν όμως και τρεις παράλληλες ιστορίες που συγκλονίζουν
- Ο Μουσιάρης είχε πάρει το δίπλωμα πριν τρεις μήνες. Δεν είχε την πείρα των δύσκολων ταξιδιών.
- Ο Κοκολίτσιος στο ύψος του Αγίου Κωνσταντίνου ζήτησε από τον Βαλαώρα να αλλάξουν θέσεις. Να φύγει από τη θέση του συνοδηγού και να πάει στο πίσω κάθισμα για να μπορέσει να κοιμηθεί επειδή ήταν κουρασμένος. Ο Βαλαώρας του έκανε το χατήρι και σώθηκε!
- Οι άνθρωποι της Λάρισας τους συνέστησαν να πάνε με λεωφορείο στην Αθήνα επειδή ο καιρός δεν ήταν καλός.
Σοκ στη κοινή γνώμη

Από τη κηδεία του Δημήτρη Κοκολίτσου στη Λάρισα

Ο χαμός των δύο ποδοσφαιριστών συγκλόνισε την κοινή γνώμη. Ήταν η πρώτη φορά που σε τροχαίο χανόντουσαν δύο ποδοσφαιριστές, Και μάλιστα από τις ελπίδες του ελληνικού ποδοσφαίρου.
- Ο Δημήτρης Κοκολίτσιος ήταν γιός ταξιτζή. Άρχισε το ποδόσφαιρο στα 14 χρόνια του στη Λάρισα και ήταν αρχηγός της εθνικής νέων που το 1978 κέρδισε το Βαλκανικό Κύπελλο μέσα στη Τουρκία. Για την επιτυχία του αυτή είχε μπει στα ΤΕΦΑΑ χωρίς εξετάσεις. Ήταν ακραίος κυνηγός.
- Ο Δημήτρης Μουσιάρης είχε γεννηθεί στο Δαμάσι Τυρνάβου και στον τοπικό Δαμασιακό είχε ξεκινήσει την καριέρα του. Το 1976 τον είχε αγοράσει η Λάρισα αντί 150.000 δρχ και ένα χρόνο αργότερα τον πέρασε στους αμοιβόμενους. Αγωνιζόταν στη μεσαία γραμμή.

Το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου του 1982 και τα απρόοπτά του

Η Αννα Βερούλη κέρδισε το πρώτο χρυσό μετάλλιο για την Ελλάδα σε Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα. Στον ακοντισμό

Το Σεπτέμβριο του 1982 στην Ελλάδα όλα ήταν διαφορετικά. Υπήρχαν οράματα, υπήρχε αισιοδοξία κι υπήρχε μια μεγάλη αθλητική πρόκληση που λεγόταν Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κλασσικού Αθλητισμού.
Σήμερα μπορεί μια τέτοια διοργάνωση να θεωρείται απλή, όμως για την Ελλάδα του 1982 ήταν μια πρόκληση.
Για να ρίξουμε μια ματιά στην εποχή.
- Έντεκα μήνες πριν, τον Οκτώβριο του 1981 είχε κερδίσει το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου τις εκλογές με το σύνθημα «Αλλάγή». Πολλά άλλαζαν και πολλοί τρόμαζαν με τις αλλαγές.
- Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήταν ο Κωνστανίνος Καραμανλής. Η συγκυβέρνηση δύο μεγάλων δοκιμαζόταν στις κορυφαίες βαθμίδες της εξουσίας, αν και ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας ήταν και τότε περισσότερο συμβολικός παρά ουσιαστικός.
- Το ΟΑΚΑ ήταν η «προίκα» των αγώνων. Την ανάθεση την είχαν πάρει με αρκετή δόση πονηριάς οι άνθρωποι του ΣΕΓΑΣ (διοίκηση Μαρσέλου) και στη συνέχεια η πολιτεία έτρεχε να προλάβει τις προθεσμίες.
Όμως ακόμα και τη μέρα που ξεκινούσαν οι αγώνες, τη Δευτέρα 6 Σεπτεμβρίου συνεργεία έκαναν τα τελευταία… μερεμέτια. Κάτι αντίστοιχο είχε γίνει και το 1969 όταν είχαν ξαναγίνει οι Ευρωπαϊκοί Αγώνες στην Ελλάδα στο νεόκτιστο, τότε, Στάδιο Καραϊσκάκη. Δικτατορία ή Δημοκρατία μερικές ελληνικές συνήθειες δεν… κόβονται ποτέ.

Κόντρες για το 1969
Ο Κώστας Λαλιώτης ήταν θεωρητικά ο υπεύθυνος του αθλητισμού, ως υφυπουργός Νέας Γενιάς. Τα νήματα όμως κινούσε ο ΓΓΑ Κίμων Κουλούρης που ήταν και πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής. Μια αποστροφή του λόγου όμως του κ.Λαλιώτη άναψε φωτιές. Μίλησε απαξιωτικά για την διοργάνωση του 1969 λέγοντας ότι τότε υπήρχε σκοτάδι, ενώ τώρα (το 1982) υπήρχε… φως. «Πράσινο φως» του είπαν στη Βουλή.
- Ναι, έστω και πράσινο φως, απάντησε αυτός,

Ρεζίλι μέσω Eurovision
Η κυβέρνηση αντιμετώπισε τη διοργάνωση με… ελληνικά κριτήρια. Έτσι αποφάσισε να κάνει Αγιασμό στο Στάδιο πριν την Τελετή Ενάρξεως. Οι τηλεθεατές σ’ όλο τον κόσμο έβλεπαν για μισή ώρα στην οθόνη τους τον Αρχιεπίσκοπο Σεραφείμ και τη συνοδεία του να ψέλνουν για το ΟΑΚΑ. Οι σχολιαστές των ξένων καναλιών είχαν… φρικάρει!

Το "Α" στη λέξη "Αθήνα" ήταν πιό λεπτό από τα υπόλοιπα γράμματα. Ας όψονται οι...ποντικοί του ΟΑΚΑ

Το τελετουργικό

Η Σοφία Σακοράφα περιορίστηκε στην τρίτη θέση στον ακοντισμό γυναικών

Η Τελετή Ενάρξεως ήταν επηρεασμένη από αυτή των Ολυμπιακών Αγώνων της Μόσχας. Σε πολύ μικρότερη κλίμακα φυσικά. Ο συνθέτης Γιάννης Μαρκόπουλος ανέλαβε να δημιουργήσει ένα τελετουργικό που θα… διαφήμιζε την Ειρήνη. Λίγες μέρες πριν τους αγώνες έγραψε κι ένα τραγούδι με τον ίδιο τίτλο που ακούστηκε πλέι μπακ στη τελετή. Ο Μαρκόπουλος ανέθεσε στον σκηνοθέτη Διαγόρα Χρονόπουλο την οργάνωση της Τελετής κι αυτός προσέλαβε τον χορογράφο Χάρη Μανταφούντη και την Ντένυ Ευθυμίου για τη κίνηση, ενώ ο Δημήτρης Μυταράς σχεδίασε τα κουστούμια.
Με τα σημερινά μέτρα η Τελετή Ενάρξεως πλησίαζε περισσότερο στο κιτς της εποχής, παρά στο μεγαλοπρεπές που ήθελαν οι διοργανωτές. Παιδάκια άφησαν περιστέρια στον ουρανό, ενώ με τα σώματά τους δημιούργησαν το σήμα της Ειρήνης του Ράσελ (δεν άρεσε σε πολλούς συμμετέχοντες), και τη φράση «Αθήνα 82». Σ’ αυτή τη τελευταία το «Α» ήταν αρκετά…ψιλό. Αιτία η κλοπή ρούχων από το ΟΑΚΑ μερικών στολών των παιδιών!
Και κάτι τελευταίο. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής διάβασε το λόγο του, αλλά ξέχασε το καλύτερο. Να πει το «κηρύσσω την έναρξη των αγώνων». Πήγε να κάτσει στη θέση του, του το θύμισε ένας υπασπιστής του και ξαναπλησίασε το μικρόφωνο για να πει τη «φράση κλειδί».

 

 

 

Θάνατος στο γήπεδο, μια ιστορία του 1931 σε ντέρμπι Ρέινζερς-Σέλτικ

Φωτογραφία 1: Ο Τόμσον πέφτει στα πόδια του Ιγκλς

Φωτογραφία 2: Ο Ιγκλς βάζει ο γόντατό του στο κεφάλι του Τόμσον

Φωτογραφία 3: Ελάχιστοι κατάλαβαν το πόσο σοβαρή ήταν η κατάσταση του 22χρονου τερματοφύλακα της Σέλτικ

Οι φωτογραφίες, ακόμα και τώρα σοκάρουν. Ο σέντερ φορ της Ρέιντζερς, ο Ιρλανδός Σαμ Ιγκλις χτυπά στο πρόσωπο τον τερματοφύλακα της Σέλτικ, τον Τζον Τόμσον. Τόπος το Ίμπροξ Παρκ το γήπεδο της Ρεινζερς και χρόνος το μακρινό 1931 (5 Σεπτεμβρίου).
Ο 22ρονος τερματοφύλακας βγάζει μια κραυγή και μένει αναίσθητος. Με φορείο μεταφέρεται εκτός αγωνιστικού χώρου. Ελάχιστοι ανησύχησαν ότι μπορεί να συμβαίνει κάτι σοβαρό. Σε μια εποχή που η δύναμη έπαιζε κυρίαρχο ρόλο στο ποδόσφαιρο, που οι σέντερ φορ δεν είχαν κανένα μπροστινό δόντι από τις αγκωνιές των αμυντικών τέτοιοι τραυματισμοί ήταν συνηθισμένοι.
Κάποιοι όμως ανησύχησαν, όπως η αρραβωνιαστικιά του Μάργκαρετ Φίνλαϊ και ο αδελφός του Τζιμ.
Στο νοσοκομείο όπου μεταφέρθηκε διαπιστώθηκε ότι υπήρχε θραύσμα στο κρανίο και ρήξη αρτηριών. Τα πράγματα ήταν δύσκολα. Μπήκε στο χειρουργείο με ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας. Βγήκε από αυτό κι όλοι περίμεναν ένα θαύμα. Ο Τόμπσον δεν ήταν καθολικός. Ανήκε στην «Εκκλησία του Ιησού» όπως κι όλη η οικογένειά του. Το θαύμα δεν ήρθε. Στις 21.25 άφησε την τελευταία του πνοή.

Η μεταφορά του στο νοσοκομείο ήταν απλά το πρώτο μέρος του δράματος που παίχτηκε τις επόμενες ώρες

Ο Τζον Τόμσον ήταν ένα εξαιρετικό ταλέντο. Είχε γεννηθεί στις 28 Ιανουαρίου 1909 και στη Σέλτικ έπαιζε από το 1927. Μάλιστα είχε προλάβει να παίξει τέσσερις φορές με την εθνική Σκωτίας.
Ο Σαμ Ίγκλις, ο άνθρωπος που του έκοψε το νήμα της ζωής ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερος. Είχε γεννηθεί στις 18 Αυγούστου 1908. Για δύο χρόνια (1933-35) έπαιξε και στη Λίβερπουλ. Πέθανε το 1967.
Όσο για το ματς που στάθηκε αιτία να χαθεί μια ζωή συνεχίστηκε κι έληξε ισόπαλο χωρίς γκολ!

Όταν ο Αγιαξ του Κρόιφ συνάντησε τον ΠΑΟΚ του Κούδα

Ο Σταύρος Σαράφης ξεφεύγει από τους Κάιζερ και Ρεπ

Ο Νίκος Γουλανδρής έβλεπε το 1971 τον Παναθηναϊκό να παίζει στο Γουέμπλεϊ. Είχε βοηθήσει κι αυτός με τον τρόπο του δίνοντας πριμ μετά το ματς με την Εβερτον στους «πράσινους». Άσχετα εάν για λόγους αρχής η διοίκηση της ομάδας δεν το δέχτηκε. Είδε τον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών, όπως λεγόταν το Τσάμπιονς Λιγκ και τόβαλε σκοπό να καλέσει τον Αγιαξ στην Ελλάδα. Το πέτυχε δύο χρόνια αργότερα. Το 1973. Ο Γουλανδρής ήταν ήδη ο μαικήνας πρόεδρος του Ολυμπιακού και σε λίγους μήνες θα κέρδιζε ως πρόεδρος το πρώτο του νταμπλ.

Γιόχαν Κρόιφ

Είμαστε όμως ακόμα στον Φεβρουάριο. Το πρωτάθλημα είναι σε εξέλιξη, η Ευρώπη έχει μπροστά της παιχνίδια εθνικών ομάδων και γίνεται η πρόσκληση. Ο Νίκος Γουλανδρής καλεί τον Αγιαξ στην Ελλάδα. Την ομάδα που έχει κερδίσει δύο συνεχόμενα Κύπελλα Πρωταθλητριών (1971,72) και τον περιμένει στο τέλος της χρονιάς ένα ακόμα! Δεν διστάζει να ξοδέψει ένα εκ. δρχ, ποσό πρωτάκουστο για την εποχή για να κάμψει τις αντιρρήσεις των Ολλανδών.

Αρι Χααν

Κάπου εκεί επωφελείται και ο ΠΑΟΚ που συμφωνεί να παίξει δύο μέρες νωρίτερα με τους Πρωταθλητές Ευρώπης στη Τούμπα.
Ο ΠΑΟΚ με προπονητή τον Άγγλο Λες Σάνον έχει μια εξαιρετική ομάδα. Λίγους μήνες νωρίτερα είχε κερδίσει το Κύπελλο Ελλάδος. Αστέρια του οι Κούδας, Σαράφης, Τερζανίδης, Μπέλλης, Γούναρης, Παρίδης, Αποστολίδης και τόσοι άλλοι.
Το ματς αποτέλεσε το γεγονός για τη πόλη. Έγινε στη Τούμπα την Τετάρτη 14 Φεβρουαρίου 1973.

Ο Γιόχαν Κρόιφ αγωνίστηκε μόλις 25 λεπτά στη Τούμπα!

• Κόντρα στα προγνωστικά ο ΠΑΟΚ όχι μόνο δεν έχασε τ’ αυγά και τα πασχάλια στο ματς, αλλά κατάφερε να προηγηθεί με τον Σαράφη στο 36’, αφού αξιοποίησε συνδυασμό των Κούδα-Αποστολίδη.
• Τρία λεπτά πριν το τέλος ο Χααν, μετέπειτα προπονητής του ΠΑΟΚ ισοφάρισε αξιοποιώντας ασίστ του Μπλάκενμπουργκ

Ο Πιτ Κάιζερ

• Διαιτητής ήταν ο Κατσώρας (Μήττας – Κόντζαλης οι επόπτες)
• ΠΑΟΚ: Στέφας, Γούναρης, Παπαδόπουλος, Μπέλλης (75’ Παρίδης), Ιωσηφίδης, Χατζηαντωνίου, Τερζανίδης, Σαράφης, Κούδας (75’ Λάζος) Αποστολίδης, Ασλανίδης
• Αγιαξ: Στούι, Σουρμπίρ, Μπλέκενμπουργκ, Χούλσοφ, Κρολ,. Χααν, Νέεσκενς, Τζ,Μιούρεν (46’ Σίχλερ), Κρόιφ (26’ Αρν.Μιούρεν), Κάιζερ (75’ Κλέιτον), Ρεπ.
• Διατέθηκαν 36.676 εισιτήρια που απέφεραν στο ταμείο της ομάδας 3.017.750 δρχ (ποσό σημαντικό αφού οι τιμές είχαν οριστεί σε 60,100 και 150 δρχ)
• Υπήρχαν και γκρίνιες. Η συμμετοχή του Γιόχαν Κρόιφ για 26 μόνο λεπτά ήταν η βασικότερη.
• Πριν τον αγώνα έγινε το φιλικό Ελλάδα – Βουλγαρία (1-2) στους νέους. Το ματς θα περνούσε τελείως απαρατήρητο, εάν την παραμονή ο Γιάννης Κόλλιας προπονητής των νέων δεν έδιωχνε τον Θωμά Μαύρο για αντιαθλητική συμπεριφορά. Περιττό να πούμε ότι ο Μαύρος ήταν το μεγάλο αστέρι εκείνης της ομάδας.

Όχι στην τηλεόραση

Πανικός στην εστία του Γιάννη Στέφα

Το παιχνίδι αυτό δεν μεταδόθηκε τηλεοπτικά. Ο ΠΑΟΚ και το ΕΙΡΤ, όπως λεγόταν τότε η κρατική τηλεόραση δεν τα βρήκαν στα χρήματα. Στον Δικέφαλο ζητούσαν 250.000 δρχ ακατέβατα για τη ζημιά που θα είχαν από τα διαφυγόντα κέρδη μιας τηλεοπτικής μετάδοσης. Το ΕΙΡΤ δεν έδινε περισσότερα από 50.000 δρχ.
Πολλοί υποστηρίζουν ότι στην αποχή της τηλεόρασης είχαν συμμετοχή και οι δύο αιώνιοι. Ο Παναθηναϊκός την ίδια μέρα έπαιζε με τη Φερεντσβάρος και μια πιθανή τηλεοπτική μετάδοση του αγώνα της Τούμπας θα τον ζημίωνε οικονομικά, ενώ κι ο Ολυμπιακός ήθελε να διατηρήσει τη δίψα του κόσμου για τους Ολλανδούς αφού δύο μέρες αργότερα θα έπαιζαν στο Φάληρο, επίσης χωρίς την παρουσία της τηλεόρασης!

Τη μέρα εκείνη…
Την ώρα που στη Τούμπα ο ΠΑΟΚ αντιμετώπιζε τον Αγιαξ στην Αθήνα, στο Πολυτεχνείο γινόταν η πρώτη εισβολή αστυνομικών στο χώρο του Ιδρύματος. Την ώρα που συνεδρίαζε η Σύγκλητος. Είχαν συγκεντρωθεί φοιτητές και διαμαρτυρόντουσαν για την απόφαση της χούντας διακόπτει τις αναβολές λόγω σπουδών. Η εισβολή έγινε, πιάστηκαν αρκετοί φοιτητές, 11 από αυτούς οδηγήθηκαν στα δικαστήρια κι άλλοι 34 αφέθηκαν ελεύθεροι. Στις πρώτες σελίδες των εφημερίδων της εποχής έπαιζε δυνατά και η διατήρηση της ισοτιμίας δολαρίου – δραχμής στο ένας προς 30, ενώ ένας κομμωτής κέρδιζε τα πέντε λεπτά δημοσιότητας. Έκανε εγχείρηση αλλαγής φύλλου και με ένα σούπερ μίνι εμφανίστηκε στο Πρωτοδικείο για να διαγραφεί από μητρώα αρρένων του Δήμου Αθηναίων.
Διαβάστε…. Το… προσκύνημα του Αγιαξ στη Σαλαμίνα

Το προσκήνυμα του Αγιαξ στη Σαλαμίνα

Η αποστολή του Αγιαξ φωτογραφίζεται στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Λίγη ώρα αργοτερα βρισκόταν στην Σαλαμίνα

Ήταν Τρίτη 16 Ιουνίου 1973 στη Σαλαμίνα. Στο μικρό νησάκι όλοι σχεδόν οι κάτοικοι είχαν κατέβει στο λιμάνι για να υποδεχτούν τους υψηλούς προσκεκλημένους. Έμοιαζε με ελληνική ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη η υποδοχή. Ήταν 10 το βράδυ κι ο κόσμος υποδεχόταν την ομάδα του Αγιαξ, ναι αυτή που είχε κατακτήσει τα τρία τελευταία Κύπελλα Πρωταθλητριών, όπως λεγόταν το Τσάμπιονς Λιγκ. Βέβαια ο… Αίας του Αμστερνταμ δεν είχε στείλει τα πρώτα ονόματα. Με εξαίρεση τον Τζόνι Ρεπ οι υπόλοιποι ήταν της λεγόμενης δεύτερης ομάδας.
Αυτό δεν εμπόδισε τους Σαλαμίνιους να υποδεχτούν με δόξα και τιμή τους Ολλανδούς. Περισσόεροι από 3.000 άνθρωποι οδήγησαν την αποστολή από το λιμάνι στο ξενοδοχείο «Αιάντειον». Κι όχι μόνο αυτό. Στη πομπή συμμετείχαν όλα τα τροχοφόρα του νησιού!
Την επομένη το πρωί οι Ολλανδοί επισκέφθηκαν το παλάτι του Αίαντα, έριξαν μια βουτιά στη θάλασσα και στις 5.30 στο γήπεδο του νησιού έδωσαν φιλικό με τον Αίαντα Σαλαμίνας, τον συνονόματό τους δηλαδή. Στο γήπεδο είχε δημιουργηθεί το αδιαχώρητο. Τα 6.000 εισιτήρια είχαν εξαντληθεί αν και η τιμή τους ήταν τσουχτερή. Στοιχίζανε 60 και 100 δρχ.
Και τα δύο γκολ σημείωσε με ατομική ενέργεια ο Τζόνι Ρεπ, στο 11ο και 74ο λεπτό. Ο Αλμπερτς είχε δοκάρι στο 87ο, ενώ ο Στασινόπουλος στο 16ο έχασε τετ-α-τετ με τον Ολλανδό τερματοφύλακα Ντετόνς (έστειλε άουτ τη μπάλα).
Διαιτητής ήταν ο Αρμόδωρος, από τις καλές σφυρίχτρες της εποχής.
Οι συνθέσεις δεν θυμίζουν πολλά πράγματα στους σημερινούς. Λίγοι παίκτες του Αγιαξ έκαναν καριέρα. Ίσως έχουν περισσότερο ενδιαφέρον τα ονόματα των παικτών του Αίαντα. Αυτοί δεν θα ξέχασαν ποτέ την εμπειρία εκείνη, την Τετάρτη 13 Ιουνίου 1973.
Αγιαξ: Ντετόνς, Ταντ, Βίσερ, Ντορντ, Μέντικ, Μπράαμ, Ρεπ, Αλμπερτς, Μπούμα, Κούγκρερς (49’ Λογκαντ), Βίνανκ.
Αίας Σαλαμίνας: Πέππας (87’ Βάγιας), Λεονταρίτης,. Φουρούκης (78’ Παυλάκης), Πιλάβης, Μπισμπινιωνάκης, Φρατζής, Χειράκης, Μπακούρος, Στασινόπουλος (59’ Φουρίκης), Παπαλεξάνδρου, Συράκης (85’ Βασιλάκης).

Η άλλη όψη της πρόσκλησης
Κι επειδή δεν πρέπει να ξεχνάμε που βρισκόμαστε το καλοκαίρι του 1973 ήταν ένα από τα πιο θερμά στα πολιτικά πράγματα. Η χούντα του Παπαδόπουλου φορούσε το φιλελεύθερο προσωπείο της. Είχε βρει τον Μαρκεζίνη για πρωθυπουργό κι υποσχόταν εκδημοκρατισμό με το σταγονόμετρο. Λίγο νωρίτερα, τον Μάιο είχε ξεσπάσει το κίνημα του Ναυτικού που έφερε το αντιτορπιλικό «Βέλος» στην Ιταλία με τους αξιωματικούς του να ζητούν εκεί πολιτικό άσυλο, ενώ τα πανεπιστήμιο ήδη έπαιρναν φωτιά και το αποκορύφωμα το Πολυτεχνείο απείχε μόλις πέντε μήνες. Τόσοι απείχε και η ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη.
Στη πρόσκληση του Αγιαξ είχαν μεσολαβήσει ο πρόεδρος του Ολυμπιακού Νίκος Γουλανδρής ο οποίος είχε καλύψει ένα μέρος των εξόδων, η Νομαρχία Πειραιά και ο Δήμος του νησιού.
Τον αγώνα παρακολούθησαν οι επιχειρηματίες Γουλανδρής, Λαναράς και Γκούμας, ο υφυπουργός Παιδείας και άλλοτε πανίσχυρος ΓΓΑ Κωνσταντίνος Ασλανίδης, ο Δήμαρχος του νησιού, ο στρατιωτικής διοικητής Πειραιά και ο πρέσβης της Ολλανδίας στην Αθήνα.

80 χρόνια πριν: Πως ο Παναθηναϊκός νίκησε 8-2 τον Ολυμπιακό

Βάλαμε οκτώ στον Ολυμπιακό
Κι άλλα τέσσερα στον Άρη
Γειά σου Άγγελε Μεσσάρη!
Το τραγουδάκι ακουγόταν πολλά χρόνια. Μέχρι να γκρεμιστούν τα τελευταία σπίτια στην Αθήνα που πια δεν υπάρχει. Τότε που οι μονοκατοικίες συναγωνίζονταν τις αλάνες στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και στα προσφυγικά, δίπλα στον Άρειο Πάγο, που τότε ήταν οι φυλακές Αβέρωφ, κατοικούσαν οι οικογένειες των ξεριζωμένων της Μικράς Ασίας…
Το τραγουδάκι αυτό βγήκε ογδόντα χρόνια πριν, σε ανάμνηση του πρώτου πρωταθλήματος Ελλάδος που κερδισε ο Παναθηναϊκός. Κι όπως φαίνεται από την κατάληξή του το πρωτάθλημα είχε ενδιαφέρον γιατί το έκανε δική του υπόθεση ο Τζέιμς Ντιν του ποδοσφαίρου, ο Αγγελος Μεσσάρης. Αυτό έμελλε να είναι και το κύκνειο, ποδοσφαιρικό του άσμα. Λίγο αργότερα θα έφευγε μακριά από το ποδόσφαιρο, τον Παναθηναϊκό, ακόμα και την Ελλάδα!
Σ’ εκείνο το πρωτάθλημα τραγουδήθηκε όσο τίποτε άλλο η νίκη επί του Ολυμπιακού. Αυτό το 8-2 έγινε μύθος και πέρασε από στόμα σε στόμα.
Σήμερα με τη βοήθεια των εφημερίδων της εποχής θα προσπαθήσουμε να ξεδιαλύνουμε τον μύθο από την πραγματικότητα και να βρούμε το πως έγινε αυτός ο θρίαμβος…

Πρωταθλητές εναντίον… πρωταθλητών!
Στη δεκαετία του ’30 το πρωτάθλημα Ελλάδος ήταν το κερασάκι στη τούρτα μιας χρονιάς δύσκολης. Οι ομάδες έπαιζαν στα τοπικά τους πρωταθλήματα. Οι Παναθηναϊκός, ΑΕΚ, Πανιώνιος, Απόλλωνας στην Αθήνα, Ολυμπιακός, Εθνικός στον Πειραιά, ΠΑΟΚ, Αρης, Ηρακλής στην Θεσσαλονίκη (ΕΠΣ Μακεδονίας). Ο πρωταθλητής κάθε ένωσης έπαιζε ένα μίνι τουρνουά με τους νικητές των άλλων ενώσεων για να βγει ο Πρωταθλητής Ελλάδος. Μετά από μια κοπιαστική χρονιά τους ερασιτέχνες ποδοσφαιριστές της εποχής που το πρωί έτρεχαν στο μεροκάματο τους περίμεναν κι αυτά τα ιδιότυπα πλέι οφ που ήσαν κουραστικά, αλλά έφεραν χρήματα στα ταμεία των φιναλιστ.

Το πρωτάθλημα των τριών…
Τρεις ομάδες διεκδίκησαν τον τίτλο του πρωταθλητή Ελλάδος. Ο πρωταθλητής της ΕΠΣΜ (Ενωση Ποδοσφαιρικών Σωματεία Μακεδονίας), της ΕΠΣΠ (Πειραιώς) και ΕΠΣΑ (Αθηνών). Από το σύστημα διεξαγωγής των αγώνων ήταν φανερό ότι… απαγορευόταν η ήττα.

Ξεκίνημα και διακοπή
Αυτό το μίνι πρωτάθλημα είχε ξεκινήσει στις 18 Μαΐου στο Φάληρο. Ο Ολυμπιακός είχε θριαμβεύσει επί του πρωταθλητή Θεσσαλονίκης Άρη με 5-0. Λογικά στις 25 επρόκειτο να πάει στην Αθήνα για τον αγώνα με τον Ολυμπιακό. Προτίμησε να πάει στη… Ρουμανία! Ναι σωστά διαβάσατε. Προπονητής της εθνικής, αλλά και του Ολυμπιακού ήταν ο Ούγγρος Γιαν Κοψίβα που προτίμησε να μην πάρει κανένα Παναθηναϊκό ποδοσφαιριστή στην εθνική και να προτιμήσει αυτούς που ήξερε τους «ερυθρόλευκους». Τα πράγματα εξελίχτηκαν διαφορετικά απ’ ότι τα περίμενε ο Κοψίβα και οι υπεύθυνοι της ΕΠΟ. Η εθνική έχασε με 8-1 στο Βουκουρέστι και οι διεθνείς, δηλαδή οι Ολυμπιακοί, επέστρεψαν στην Αθήνα με κομμένα τα φτερά. Το ματς με τον Παναθηναϊκό ορίστηκε για την Κυριακή 1η Ιουνίου. Η διοίκηση του Παναθηναϊκού ζήτησε την αναβολή του αγώνα για να παρακολουθήσουν οι φίλαθλοι τα «Διεθνή Παναθήναια», τους αγώνες στίβους που γινόντουσαν στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Η διοίκηση του Ολυμπιακού με τον Θανάση Μέρμηγκα απέρριψε το αίτημα. Το ματς θα γινόταν κανονικά.

Φανατισμός
Και τότε, όπως και τώρα στα ντέρμπι ο φανατισμός ήταν μεγάλος. Οι εφημερίδες έγραφαν:
«Το απόγευμα της Κυριακής… ελέω αστυνομίας πόλεων διεξάγεται ο ποδοσφαιρικός αγών Παναθηναϊκόύ – Ολυμπιακού. Τα πνεύματα είναι ερεθισμένα. Υπάρχει πιθανότης να δημιουργηθούν λυπηρά επεισόδια. Διά τον λόγον τούτον, θα πρέπει αυτά τα σωματεία, των οποίων αι ομάδες είναι αντίπαλοι, να φροντίσουν διά την εξασφάλισιν της τάξεως, αντί μόνα των να διοργανώνουν… πρόγκαν. Αλλως τε, το νωπόν αποτέλεσμα του αγώνος Ελλάδος-Ρουμανίας, πρέπει να αποτρέψη πανηγυρισμούς».
Οι Ολυμπιακοί σίγουροι για την ανωτερότητα της ομάδας τους ξεκίνησαν σε πομπή από τον Πειραιά για την Αθήνα. Μάλιστα έφεραν μαζί τους και δύο…φέρετρα για να βάλουν σ’ αυτά το… πτώμα του Παναθηναϊκού. Στην Αθήνα πάλι οι ποδοσφαιριστές του Παναθηναϊκού ήθελαν να απαντήσουν στον Κοψίβα που δεν τους τίμησε με την πρόσκληση στην εθνική.
Η εφημερίδα «Βραδυνή» που συμπαθούσε τον Ολυμπιακό έδινε το στίγμα της αναμέτρησης ανήμερα του αγώνα:
«ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ-ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ! Δύο σύλλογοι, οι οποίοι είναι πάντοτε αντιμετώποι και πάντοτε αγωνίζονται με πείσμα διά την απόκτησιν της νίκης. Η ιστορία είναι παληά και επαναλαμβάνεται πάλι σήμερον εις το γήπεδον του Παναθηναϊκού. Τα προηγούμενα αποτελέσματα ήσαν πάντοτε σχεδόν, αμφίρροπα και όταν η νίκη έκλινε με το μέρος του ενός αυτός ήταν ο Ολυμπιακός».

Τα προεόρτια
Ο Αχιλλέας Μαμάκης ήταν ένας καταξιωμένος θεατρικός συντάκτης που έγραψε ιστορία και με το ρεπορτάζ του, αλλά και αργότερα με τις ραδιοφωνικές του εκπομπές. Παρ’ όλα αυτά κάλυψε για το «Έθνος» το ντέρμπι και μας δίνει με συναρπαστικό τρόπο τα.. προεόρτια….
«Πήγατε χθες στο ματς Παναθηναϊκού – Ολυμπιακού στο ποδοσφαιρικόν γήπεδον της λεωφόρου Αλεξάνδρας; Εάν όχι, χάσατε! Θα βλέπατε μια πρωτοφανώς μαινομένην ανθρωποθάλασσα, αλαλάζοντα και φρενιτιώντα πλήθη, διηρημένον και φανατισμένον κόσμον, έξαλλος από ενθουσιασμόν, λαϊκές μάζες, δεκάδες χιλιάδες πεισμωμένους και εμπαθείς θεατάς. Όλα αυτά συνηνωμένα σ’ ένα τεράστιον φαινόμενον ομαδικής… παραφροσύνης!
Τι ήταν εκείνο χθες;
Πειραιεύς και Αθήνα στο πόδι! Γενικός και πάνδημος συναγερμός! Από ενωρίς κόσμος, ντουνιάς, κοσμάκης, μεγάλοι, μικροί, πιτσιρίκιοι, άνδρες και γυναίκες, όλοι τραβούσαν προς τον τόπον της ποδοσφαιρικής συναντήσως μ’ εκδηλώσεις, πείσμα και φωνές.
- Πράσινο! Έλεγαν οι Αθηναίοι
- Κόκκινο! Φώναζαν οι Πειραιείς
Και τα δυο αυτά χρώματα – τα εμβλήματα των δύο Συλλόγων και των δύο πόλεων – επλημμύριζαν το παν. Τι θέλετε; Σημαίες, σημαιούλες, κονκάρδες, γραβάτες, μανδήλια, ομπρέλλες, καπελλα; Παντού υπήρχε κάτι, είτε το πράσινο, είτε το κόκκινο. Κυρίες «σικ», ντεμουαζέλες με αμφιέσεις «ντερνιέ κρι», κοσμικές σιλουέττες προσήλθον στο τερραίν άλλες μ’ ολοκόκκινες κι άλλες μ’ ολοπράσινες τουαλέττες και ομοιόχρωμες ομπρέλλες. Ποτέ μου άλλοτε δεν ξανασυνάντησα ένα τέτοιο ομαδικό παραλήρημα φανατισμού. Είδα με τα μάτια μου – πιστεύσατέ το! – Περαιώτες, που ήσαν πριν τον αγώνα οι πλέον ζωηροί, ενθουσιώδεις και φανατισμένοι, ν’ ανεβαίνουν με τα όδια την ατελείωτηοδόν Ιπποκράτους – διατί νομίζετε;- διότι τα τραμ της «Πάουερ» είναι βαμμένα… πράσινα!
Απίστευτο, αλλ’ αληθινό.
***
Δεν ήταν δε αστείο πράγμα η πεζοπορία χθες το μεσημεράκι. Ο ήλιος έλυωνε τα πάντα. Καυστικώτατες οι ακτίνες του είχαν μεταβάλη όλα σε φλογερό καμίνι. Κι όμως ενώ το ματς είχε προδιορισθή δια τας 4.30, από τη μία ήρχισαν να καταπλέουν κάθιδροι – αληθινά μουσκεμένοι και πλημμυρισμένοι στον ιδρώτα – κατά δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες οι θεαταί. Ροκάνες και σφυρίκτρες, κουδούνια και τενεκέδες, τύμπανα και καραμούζες, ανακατεμένα με φωνές και εμπαθείς εκδηλώσεις από την ανάμικτη κόκκινη και πράσινη ανθρωποθάλασσα επί ώρες ολόκληρες δονούσαν την πύρινη ατμόσφαιρα και ανετάραζαν όλη την περιοχή Έλυωναν από την ζέστη, αλλά εκεί, κανένας δεν έφευγε, κανένας δεν το κουνούσε από την θέσι το, ούτε ένας δεν επήγαινε να ζητήση έστω και στις γωνίες λίγη σκι! Μόνο ταχύτατα και πολύ πριν αρχίση το παιχνίδι αδειάσθησαν αναπνευστί χιλιάδες μπουκάλια λεμονάδες από τους απείρους διψασμένους λάρυγγας.»

Κυριακή 1η Ιουνίου 1930
Λεωφόρος: Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 8-2
Διαιτητής: Μπαρλασίνα (Ιταλία)
Σκόρερ: 10ο (σ), 30ο Δ.Συμεωνίδης, 20ο, 25ο Αγ.Μεσσάρης, 52ο, 81ο Δ.Πιερράκος, 72ο (αυτογκόλ) Κουράντης, 76ο Μηγιάκης – 55ο , 59ο Γ.Ανδριανόπουλος
Παναθηναϊκός: Αργυράκης – Μ. Βασιλείου, Σ. Πιερράκος – Ανδρίτσος, Κ. Μπαλτάσης, Υποφάντης – Μηγιάκης, Αγγ. Μεσσάρης, Δ. Συμεωνίδης, Δ. Μπαλτάσης, Δ. Πιερράκος.
Ολυμπιακός: Γραμματικόπουλος – Κουράντης, Σοφράς – Βιολέτης, Πανόπουλος, Μ. Λεκκός – Κ. Τερζάκης, Ντ.Ανδριανόπουλος, Γ. Ανδριανόπουλος, Β. Ανδριανόπουλος, Λ. Ανδρανόπουλος
Για τη συνέχεια πατήστε εδώ

Από-ΤΥΠΩΜΑΤΑ: Το 8-2 όπως το παρουσίασε η εφημερίδα «Βραδυνή»

Η «Βραδυνή» της Δευτέρας 2 Ιουνίου δίνει την εικόνα του αγώνα….
«Ούτε οι αγώνες του Σταδίου ούτε η ανυπόφορος ζέστη ημπόδισαν τους φανατικούς φιλάθλους του ποδοσφαίρου, να παρακολουθήσουν τον χθεσινόν ενδιαφέροντα αγώνα του πρωταθλήματος Ελλάδος, μεταξύ του πρωταθλητού Πειραιώς Ολυμπιακού και του πρωταθλητού Αθηνών Παναθηναϊκού.
Ο αγών ήρχισε την 5.30 μ.μ. και η προσέλευσις του κοινού διά παντός μεταφορικού μέσου, ήρχισε από την 2αν ώραν. Κατά την έναρξιν του αγώνος, αι δύο εξέδραι και τα πέριξ είχον πληρωθή ασφυκτικώς. Κατά μέσον όρον, οι θεαταί του χθεσινού αγώνος ανήρχοντο εις 8-9 χιλιάδας.
Ο ενθουσιασμός όλου αυτού του κόσμου, ήτο πρωτοφανής. ΟΙ περισσότεροι, μεταξύ των οποίων και πολλαί κυρίαι και δεσποινίδες της πρωτευούσης και του Πειραιώς, ήσαν εφωδιασμένοι με σημαίας και ομβρέλλας, με χρώματα των δύο σωματείων εκτός τούτων δε, και οι ροκάνες ήσαν εις την ημερησίαν διάταξιν.
Προς τήρησιν της τάξεως, η αστυνομία έλαβε όλα τα κατάλληλα μέτρα και ως εκ τούτου δεν εσημειώθησαν λυπηρά επεισόδια. Οι φίλαθλοι επί δύο σχεδόν ώρας με υπονομήν ανέμεναν προ του ηλίου την έναρξιν του αγώνος.
Την 5.20 ακριβώς εμφανίζεται ο Ιταλός διαιτητής Μπαρλασίνα και τον ακολουθούν μετ’ ολίγον οι ποδοσφαιρισταί, οίτινες παρατάσσονται υπό τας κάτωθι συνθέσεις:
ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ: Γραμματικόπουλος – Κουράντης, Σοφράς – Βιολέτης, Πανόπουλος, Μ. Λεκκός – Κ. Τερζάκης, Κ.Γ.Β.Λ. Ανδρανόπουλοι.
ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ: Αργυράκης – Μ. Βασιλείου, Σ. Πιερράκος – Ανδρίτσος, Κ. Μπαλτάσης, Υποφάντης – Μηγιάκης, Αγγ. Μεσσάρης, Δ. Συμεωνίδης, Δ. Μπαλτάσης, Δ. Πιερράκος.
Ο ΑΓΩΝ. Το εναρκτήριο λάκτισμα έχει ο Ολυμπιακός. Κάθοδος όμως αυτού, ανακόπτεται και την πρωτοβουλία της επιθέσεως αναλαμβάνουν οι του Παναθηναϊκού, οι κυνηγοί του οποίου επιχειρούν, δι’ ωραίων συνδυασμών, επικινδύνους εφόδους.
Η σφαίρα παίζεται προ του τέρματος του Ολυμπιακού, η άμυνα του οποίου αδυνατεί να αποκρούση. Η υπεροχή αυτή του Παναθηναϊκού δίδει την ευκαιρία εις του θαυμαστάς του, διά διαφόρων μέσων να ενθαρρύνουν τους εκλεκτούς των.
Εις το 10ον λεπτόν από της ενάρξεως, ο Συμεωνίδης από εγγυτάτης αποστάσεως σουτάρει και χαρίζει εις την ομάδα του το πρώτον τέρμα, το οποίον υποδέχεται ο κόσμος μετ’ ενθουσιασμού και ακρατήτων χειροκροτημάτων.
Η σφαίρα τίθεται εις το κέντρον και οι του Παναθηναϊκού κατέρχονται ακράτητοι προς το αντίπαλον τέρμα. Εις το 20όν λεπτόν ο Παναθηναϊκός έχει το δεύτερον τέρμα, διά του Μεσσάρη, κατόπιν ενός ισχυροτάτου σουτ.
Μετά πέντε λεπτά, ο Παναθηναϊκός επιτυγχάνει το τρίτον τέρμα και πάλιν διά του Μεσσάρη, παρά τας προσπαθείας του Κουράντη και του Γραμματικοπούλου. Τας αλλεπαλλήλους ταύτας επιτυχίας του Παναθηναϊκού το φίλαθλον κοινόν τας υποδέχεται με πρωτοφανή ενθουσιασμόν.
Παρ’ όλα τα εις βάρος των τέρματα, οι του Ολυμπιακού δεν αποθαρρύνονται και με ψυχραιμίαν συνεχίζουν το παίξιμο και επιτυγχάνουν μερκάς αρκετά επικινδύνους καθόδους. Η άμυνα, όμως, του Παναθηναϊκού, με επί κεφαλής τον Βασιλείου, εργάζεται συστηματικά και αποσοβεί πάντα κίνδυνον.
Εις το 30όν λεπτόν του αγώνος, ο Παναθηναϊκός επιτυγχάνει και το τέταρτον τέρμα, διά του Συμεωνίδη. Με την τελευταίαν ταύτην επιτυχίαν το τι επακολουθεί μεταξύ των θεατών είναι απερίγραπτον. Κυριολεκτικώς ο κόσμος σαν παράφρων εκσπά εις διαφόρους εκδηλώσεις. Από πολλά στόματα οπαδών του Παναθηναϊκού ακούονται αι λέξεις: «παιδιά, ανάστασις είναι αυτή». Το τέλος του ημιχρονίου ευρίσκει τας ομάδας με το αποτέλεσμα 4-0 υπέρ του Παναθηναϊκού.
Β’ ΗΜΙΧΡΟΝΟΝ. Κατά το δεύτερον ημιχρόνιον οπωσδήποτε ο Ολυμπιακός συστηματοποιεί το παίξιμό του και δι’ ωραίων συνδυασμών, επιχειρεί μερικάς καθόδους και επί τινά λεπτά έχει υπεροχήν. Παρ’ όλα αυτά, όμως, ο Παναθηναϊκός, διά μιας αιφνιδιαστικής καθόδου επιτυγχάνει το πέμπτον τέρμα του διά του Πιερράκου Ι. Παναθηναϊκός 5 – Ολυμπιακός 0.
ΟΙ Πειραιώται συνεχίζουν τον αγώνα με πραγματικήν ψυχραιμίαν παρ’ όλας τας επανειλημμένας ατυχίας των. Οι Ανδριανόπουλοι με κάθε τρόπον επιδιώκουν να επιτύχουν τέρμα, διά ν’ ασώσουν την τιμήν της ομάδος των και δεν αργού εις το 10ον λεπτόν να επιτύχουν το πρώτον τέρμα, διά του Γ. Ανδριανοπούλου. Μετά την επιτυχίαν ταύτην του Ολυμπιακού, οι Πειραιώται ενθαρρύνουν τους ποδοσφιαριστάς των, οίτινες, πράγματι, μετά τέσσερα λεπτά, επιτυγχάνουν το δεύτερον τέρμα, επίσης διά του Γ. Ανδριανοπούλου, Παναθηναϊκός 5 – Ολυμπιακός 2.
Οι Πειραιώται, από στιγμής εις στιγμήν ελπίζουν να επιτύχουν και άλλα τέρματα, διά να ισοφαρίσουν.
Αι ελπίδες των όμως ματαιούνται και μετ’ ολίγον δέχονται το έκτον τέρμα διά του ιδίου των οπισθοφύλακος Κουράντη. Εάν ο Κουράντης άφηνε να επέμβη ο Γραμματικόπουλος, το τέρμα, αναμφισβητήτως, θα εσώζετο.
Το έκτον τέρμα διαδέχεται και το έβδομον διά του Μηγιάκη και ολίγον αργότερον το όγδοον, το οποίον επέτυχεν ο Πιερράκος Ι.
Ούτω έληξε ο αγών με μίαν λαμπράν νίκην του Παναθηναϊκού 8-2».
Κριτική για τους παίκτες:
«Ο Παναθηναϊκός επέτυχε χθες μίαν λαμπράν νίκην. Ενίκησε την πρωταθλήτριαν ομάδα Πειραιώς, τον περίφημον Ολυμπιακόν με την εκπληκτικήν διαφοράν των 6 τερμάτων.
Και πραγματικώς, μία τέτοια νίκη άξιζε με το παραπάνω εις τους φιλοτίμους παίκτας του Παναθηναϊκού.
Κατέβαλαν χθες το άπαντον της τέχνης των, της αντοχής των και όλων εκείνων των χαρισμάτων, τα οποία δίδουν εις μίαν ομάδα την νίκην, τον θρίαμβο.
Το χθεσινό παιγνίδι του Παναθηναϊκού, ασφαλώς θα μείνη επί πολύ χαραγμένο εις την εντύπωσιν των φιλάθλων, οι οποίοι το παρηκολούθησαν και δεν θα ήτο υπερβολή εάν ελέγωμεν ότι ουδέποτε ελληνική ομάς έπαιξε με τόσην τέχνην, με τον τόσην μαεστρίαν. Οι κυνηγοί του κυριολεκτικώς εθαυματούργησαν, ο δε Μεσσάρης ΙΙ υπήρξε πραγματικά ο ήρωας του αγώνος”.
ΠΩΣ ΕΠΑΙΞΕΝ Ο ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ. Από τεχνικής απόψεως, είπομεν ήδη, η ομάς του Παναθηναϊκού παρουσιάσθη εις ανώτερον επίπεδον. Οι κυνηγοί του –μία γραμμή από την οποίαν κυρίως φαίνεται η τακτική της ομάδας– έπαιξαν ένα παιγνίδι κλάσεως. Ταχείς και ακριβείς εις την μεταβίβασιν της σφαίρας, ευκίνητοι και με τελείαν αντίληψιν της θέσεώς των και των προσπαθειών των, χωρίς άσκοπες ντρίμπλες, έπαιξαν από της αρχής μέχρι του τέλους το ίδιο συντονισμένο παιγνίδι. Χωρίς να περιορισθούν εις ένα ωρισμένον σύστημα παιξίματος, υψηλό δηλαδή ή χαμηλό, μεταχειρίσθησαν συγκρατημένα τα εξτρέμ και απέδειξαν ότι υπάρχει μία τελεία συνεννόησις εις τους κυνηγούς του κέντρου. Ιδιαιτέραν εντύπωσιν μας προξένησαν οι «πισινές» των πάσσες και ιδίως των Μπαλτάσση ΙΙ και Συμεωνίδη, αι οποίαι εδίδοντο με ακρίβειαν αφάνταστον και εδημιούργουν πάντοτε άμεσον κίνδυνον εις την αντίπαλον εστίαν.
Ιδιαιτέρως ο Μεσσάρης ΙΙ ήτο ο καλύτερος κυνηγός χθες και απέδειξε την ανωτέραν του κλάσιν.
Οι μέσοι, ως γραμμή, ούτε του Μπαλτάση Ι εξαιρουμένου, ανταπεκρίθησαν σταθερά εις τας απαιτήσεις των θέσεών των. Εμοίρασαν καλό παιγνίδι, ιδίως ο Υποφάντης και εις την άμυναν εθαυματούργησαν. Εις τους μέσους σχεδόν πάντοτε προσέκρουον όλαι αι προσπάθειαι των Ανδριανοπούλων.
Οι οπισθοφύλακες και χωριστά ο Βασιλείου, έπαιξαν πολύ καλά. Οσον διά τον Αργυράκην, φαίνεται ότι τεχνικώς είναι τελείως κατηρτισμένος, συνεπώς δεν του εδόθησαν πολλαί ευκαιρίαι διά να δείξη τι ακριβώς αξίζει.
ΤΟ ΠΑΙΓΝΙΔΙ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ. Διά τον Ολυμπιακόν δεν έχομεν να γράψωμεν πολλά. Οι Ανδριανόπουλοι – χωρίς την στοιχειώδη ενίσχυσίν των μέσων και κουρασμένοι, ίσως, από το ταξίδι της Ρουμανίας – δεν έπαιξαν το παιγνίδι τους. Ολοι τους αγνώριστοι και ο Λεωνίδας ο χειρότερος. Οι οπισθοφύλακες υστέρησαν και ο Κουράντης υπήρξεν ο χειρότερος παίκτης του γηπέδου.
Ο Ιταλός διαιτητής κ. Μπαστιανίνι, τέλειος, συνεκράτησε τον αγώνα εις το δυνατόν καλύτερον επίπεδον».
Τα επινίκεια:
«Η νίκη του Παναθηναϊκού έδωσεν ευκαιρίαν να φανή πως πανηγυρίζουν οι Αθηναίοι νίκες.
Η Γλυφάδα… κάηκε ως τις πρωινές ώρες της Δευτέρας. Και οι παραθερίζοντες ξαφνιάστηκαν. Βούιζε ο τόπος από φωνές. Οχτώωω!.. οχτώωω!..
Οι Πειραιώτες φίλαθλοι, αναμένουν με αγωνίαν την ρεβάνς του αγώνος της παρελθούσης Κυριακής. Ασφαλώς όμως χωρίς να ετοιμάζουν… νεκροφόρες.
Κάθε βράδυ στο θέατρο του «Λαού», στην επιθεώρησι «έξω όλα», χαλάει κόσμος με ένα νούμερο αθλητικό, στο οποίο σατιρίζονται αθλητικά πρόσωπα και πράγματα. Τώρα δε με την νίκη του Παναθηναϊκού οι φίλοι του χαλού τον κόσμο. Ιδιαίτερα όταν ακούγεται το εξής τραγούδι που τραγουδούν όλοι μαζί:
Εγινε ένα ματς το δείλι
πούταν όλο μεγαλείο
κι’ εδοκιμάσθη το τριφύλλι
με το οκτώ-δύο.»
Για τη συνέχεια πατήστε εδώ

Οι αναμνήσεις Μερεντίτη

Ο βετεράνος δημοσιογράφος Ανδρέας Μερεντίτης πολλά χρόνια αργότερα έγραφε τις ποδοσφαιρικές του αναμνήσεις στο «Φως». Και δίνει το πνεύμα του ντέρμπι της 1ης Ιουλίου:
«Μιά νεκροφόρα προηγείτο. Από πίσω αμάξια, αυτοκίνητα και καμιόνια, λιμουζίνες, κάρα, καρροτσάκια, μοτοσυκλέττες, ποδήλατα και δύο… οδοστρωτήρες!!! Η πορεία βρισκόταν στην αρχή της Λεωφόρου Συγγρού. Οι διαβάται σταματούσαν έκπληκτοι, κι άλλοι μεν εσταυροκοπούντο κι άλλοι δε – οι περισσότεροι – ελάμβανον μέρος εις τα εκδηλώσεις των διαδηλωτών. Και οι εκδηλώσεις αυτές συνίσταντο εις μίαν κραυγήν:
- Ολυ-μπι-ακός!
Η ουρά της διαδηλώσεως ήτα ακόμη στο γήπεδον της Λεωφόρου όταν η εμπροσθοφυλακή περνούσε το φάρο του Κουκάκη.
***
Οι μούτσοι των βαποριών της Ακτοπλοίας σκέπασαν το Πειραϊκό λιμάνι με πράσινες κονκάρδες που γράφανε συμβολικά: 8-2, 4-1, 2-1. Είναι η επιστροφή των Παναθηναϊκών – με δύο ναυλωθέντα καράβια, παρακαλώ – εκ της Θεσσαλονίκης κατά το ιστορικό εκείνο πρωτάθλημα του 1930. Οι Αθηναίοι με την σειράν των κατέλαβον, προελαύνοντες Πειραϊκάς οδούς, όπως πριν οι Πειραιώτες τας Αθηναϊκάς.
Τα σιγαρέττα «Παναθηναϊκός» και «Ολυμπιακός» κυριαρχούν εις τα στόμματα των φιλάθλων, τα θέατρα έχουν πιέννες μόνο όταν περιλαμβάνουν νούμερα αθλητικά, ένα έργον θεατρικόν, καθαρώς αθλητικόν, το «Ερωτικόν ματς» του κ.Δ.Σ.Δέβαρη, θριαμβεύει στο Κεντρικόν. Οι φωτογράφοι γίνονται πασίγνωτοι από τον αθλητισμό και κυρίαρχον θέμα εις τα στήλας των εφημερίδων είναι το ποδόσφαιρον.»
Για τη συνέχεια πατήστε εδώ

Η επόμενη μέρα

Ο Αχιλλέας Μαμάκης συνέχισε το ρεπορτάζ του και την επόμενη μέρα. Και στο «Εθνος» της 3ης Ιουνίου αφιερώνει μια σελίδα σχεδόν για την επόμενη μέρα του Παναθηναϊκού. Κάντε κλικ να την διαβασετε…

Όσο για την άλλη πλευρά, τον Ολυμπιακό δηλώσεις ανέλαβε να κάνει ο Γιώργος Ανδριανόπουλος. Διαβάστε τις, όπως διαβάστε και τις τελευταίες παραγράφους για τα στοιχήματα που παίχτηκαν σε Πειραιά και Αθήνα. Τύφλα να έχει το σημερινό στοίχημα.

Βαλερί Μπρούμελ, ένας ροκ σταρ σε μια χώρα που μισούσε το ροκ!

Ήταν χωρίς αμφιβολία rock. Ένας από τους πιο rock αθλητές που έβγαλε ο στίβος. Δυστυχώς γιαυτόν έζησε σ’ ένα καθεστώς που δεν αγαπούμε το rock. Το αντίθετο. Λάτρευε τη τάξη, την πειθαρχία και την υποταγή! Ο Βαλερί Μπρούμελ, ο άλτης του ύψους που εξέπληξε τους πάντες κι έλαμψε σαν αστραπή στο άλμα εις ύψος. Είχε δύο επιλογές. Η θα συμβιβαζόταν ή θα στεκόταν απέναντι με όλες τις συνέπειες. Προσπάθησε να συμβιβάσει τις δύο επιλογές του. Δεν τα κατάφερε. Ο επαναστατικός του χαρακτήρας αντιδρούσε. Και το τίμημα της αντίδρασής του το πλήρωσε ακριβά. Σε προσωπικό επίπεδο. Αυτό όμως το κόστος ήταν που τον ολοκλήρωσε σαν άνθρωπο.
Ας τα πάρουμε όμως όλα από την αρχή. Οι σημερινοί φίλοι του στίβου ίσως έχουν ακούσει το όνομά του, αλλά σχεδόν κανείς δεν τον έχει δει να αγωνίζεται… Κι όμως κέρδισε δύο ολυμπιακά μετάλλια και κατέρριψε έξι φορές το παγκόσμιο ρεκόρ!
Κι όχι μόνο αυτό. Παντρεύτηκε τρεις φορές (αδιανότητο για κομμουνιστή), είχε φιλενάδες (ως παντρεμένος, επίσης κακό για την κομμουνιστική ηθική), έπαιζε χαρτά (απαράδεκτο…) και έγραφε βιβλία που στηριζόντουσαν σε προσωπικά βιώματα (ύποπτο…)
Το αδύναμο παιδάκι
Κι όμως το παιδάκι που είδε το φως της ζωής στις 14 Μαΐου 1942 (πολλοί Δυτικοί τον θέλουν γεννημένο ένα μήνα νωρίτερα, αλλά κάνουν λάθος) στο Ταμπουζίνσκι της Σιβηρίας ήταν εξαιρετικά ασθενικό. Αν το έβλεπε κάποιος θα απέκλειε ασφαλώς τη πιθανότητα να ασχοληθεί με οποιοδήποτε σπορ.
Ανοίγουμε παρένθεση. Το όνομα Μπρούμελ ασφαλώς και δεν είναι Ρωσικό. Η οικογένειά του καταγόταν από την Αγγλία και μέσω Γερμανίας πήγε στη Ρωσία. Μάλιστα μακρινός του πρόγονος ήταν ο αλσατός συνθέτης Αντόνιο Μπρούμελ (1470-1520). Ο πατέρας του είχε γεννηθεί στη Κίνα και ως γεωλόγος εγκαταστάθηκε στη Σιβηρία κι εργαζόταν στα ορυχεία της περιοχής. Αυτό έχει τη σημασία του για να εξηγήσει την αντικορφομιστική του συμπεριφορά.
Ευτυχώς για την εξέλιξη του νεαρού Μπρούμελ η οικογένειά του το 1955, ενώ αυτός ήταν 13 χρόνων, εγκαταστάθηκε στο Βοροσίροβγκραντ της Ουκρανίας. Κι εκεί άρχισε να πηδά ένα σχοινάκι. Ήταν μέρος του μαθήματος της γυμναστικής.
Μόνο που το καχεκτικό αγόρι πηδούσε πολύ πιο πάνω από το σχοινάκι. Η ευελιξία του ήταν εκπληκτική. Δεν άργησε να στραφεί στον αθλητισμό και στο ύψος.
Το… μυξιάρικο!
Το 1960 είναι μόλις 18 χρόνων όταν ανακοινώνεται ότι θα πάει στους Ολυμπιακούς στη Ρώμη. Πολλοί μιλούν για σκάνδαλο. «Η ΕΣΣΔ έχει χιλιάδες αθλητές υψηλού επιπέδου. Δεν μπορεί ένα… μιξιάρικο χωρίς τις πολύ μεγάλες επιδόσεις να την αντιπροσωπεύσει σε μια τόσο μεγάλη διοργανωση», ψιθυρίζουν κάποιο.
Ο Μπρούμελ δεν τους ψιθύρισε, αλλά τους φώναξε από το δεύτερο σκαλί του βάθρου. Είχε δώσει σκληρή μάχη με τον συμπατριώτη του Σβλακάτζε. Πήδηξαν το ίδιο ύψος (2μ16) κι έχασε στις προσπάθειες. Εκκίνηση εξαιρετική.
Δύο χρόνια αργότερα κερδίζει στο Βελιγράδι και το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα (2μ21).
Ο…. 666
Ο θρίαμβος έρχεται το 1964 στο Τόκιο. Κερδίζει το χρυσό στους Ολυμπιακούς Αγώνες με 2μ18. Χαρακτηριστικό είναι ότι τόσο στο Ρώμη, όσο και στο Τόκιο κατέρριψε το Ολυμπιακό ρεκόρ.
Μόλις όμως εμφανίστηκε στο σκάμμα του ύψους οι προληπτικοί έκαναν τον σταυρό τους. Φορούσε το νούμερο…666. Ένας Αμερικανός ραδιοσχολιαστής σχολίασε ότι ο Τόμας, η ελπίδα των ΗΠΑ στο αγώνισμα είχε εξασφαλισμένο το χρυσό κόντρα στον εκπρόσωπο του… διαβόλου. Βλέπετε βρισκόμαστε στη καρδιά του ψυχρού πολέμου και για τις ανάγκες του επιστρατεύονταν και οι… διάβολοι. Ο Τόμας έχασε στη διαφορά προσπαθειών κι ήταν  ο καλύτερος φίλος του Μπρούμελ αφού είχαν συναντηθεί και σε άλλους μεγάλους αγώνες!
Μετάλλιο από το κόμμα
Στα 22 χρόνια του ο Βαλερί Μπρούμελ ήταν ένας σταρ. Το κόμμα το 1961 τον είχε εγκαλιάσει και τους είχε απονείμει το μετάλλιο των σπορ.
Μόνο που ο Μπρούμελ κάθε άλλο παρά το πρώτυπο του κομμουνιστή αθλητή ήταν. Του άρεσε η ταχύτητα, τα ακριβά αυτοκίνητα και η γλυκιά ζωή. Λάτρευε το ασθενές φύλλο.
Ο γάμος του με την αθλήτρια γυμναστικής Σβετλάντα Λαζάρεβα το 1963 θυμίζει κάτι από Δύση. Λάμψη αστέρων, εξώφυλλα στα συνήθως αυστηρά κομματικά περιοδικά. Δείχνουν ευτυχισμένοι κι ένας γιος έρχεται να συμπληρώσει την ευτυχία τους. Όλα αυτά μέχρι τη μοιραία στιγμή…
Το ατύχημα που άλλαξε τη ζωή του

Ο τάφος του Βαλερί Μπρούμελ στη Μόσχα

Ήταν το βράδυ της 3^ης Οκτωβρίου 1965. Η ολοκαίνουργια «Java» της Σοβιετικής πρωταθλήτριας στη μοτοσικλέτα Ταμάρα Γκολίκοβ φίλης και ερωμένης ήταν μια πρόκληση. Η Ταμάρα προθυμοποιείται να τον πάει στο σπίτι από το Αθλητικό Κέντρο του Λουζνίσκι σε χρόνο μηδέν. Θα γκάζωνε μέχρι τέλους τη μηχανή για να δοκιμάσει την τελική της ταχύτητα. Ο Βαλερί ανέβηκε στη μηχανή και ξεκίνησαν. Μόνο που ο αγώνας με το χρόνο κράτησε λίγο για να αρχίσει ένας άλλος αγώνας για τον Μπρούμελ που έμοιαζε με Γολγοθά.
Έβρεχε εκείνο το βράδυ και η μηχανή βρήκε λάδια στο δρόμο. Το αποτέλεσμα ήταν να χτυπήσουν και οι δύο με δύναμη στο έδαφος. Ο Μπρούμελ τραυματίστηκε σοβαρά στα πόδια. Διαλύθηκε η κνήμη του. Σε πέντε χρόνια θα έκανε 32 εγχειρήσεις για να σωθεί όχι η αθλητική του καριέρα, αλλά η ίδια η δυνατότητά του να περπατά χωρίς βοηθήματα!
Στα 23 του χρόνια έγινε εσώκλειστος διαφόρων νοσοκομείων. Δίπλα του στάθηκαν οι φίλοι του, αλλά όχι η γυναίκα του που πήρε το παιδί τους, αλλά και ότι είχαν αποκτήσει κι έφυγε. Ο Μπρούμελ μαζί με τον αγώνα να περπατήσει ξεκινούσε κι ένα δικαστικό αγώνα για να πάρει πίσω το παιδί του και την περιουσία του. Την όποια περιουσία είχε…
Η προσπάθεια για επιστροφή
Τις 25 μικρές και 7 μεγάλες εγχειρήσεις τις κατέγραψε στο ημερολόγιό του. Μαζί και τις προσπάθειες να επιστρέψει στους στίβους.  Το 1969 περνά τα 2μ06 και το 1970 τα 2μ09. Οι επιδόσεις του είναι μακριά από αυτές που θέλει. Στρέφεται σε άλλα αγωνίσματα. 
Ασχολείται με άλλα αθλήματα. Σκοποβολή, σκάκι, μπάσκετ, ποδηλασία…
Στρέφεται στη λογοτεχνία. Γράφει το βιβλίο «Ύψος» και επεξεργάζεται το ημερολόγιό του. Υπαγορεύει στο λογοτέχνη Αλεξάντερ Λάπσιν το μυθιστόρημά του «Μην προδώσεις» που δημοσιεύεται σε εφημερίδα και μεταφράζεται σε επτά γλώσσες!
Το 1972 έρχεται ένα γεγονός να τον κλονίσει και πάλι. Είναι επίσημος προσκεκλημένος των Γερμανών διοργανωτών των Ολυμπιακών Αγώνων του Μονάχου. Επιβιβάζεται στο αεροπλάνο, αλλά στον έλεγχο που γίνεται αποκαλύπτεται ότι είχε μαζί του περισσότερα δολάρια από τα επιτρεπόμενα. Τον κατεβάζουν άρον άρον. Η υπόθεση δεν δημοσιοποιείται, αλλά για δεύτερη φορά στη ζωή του νοιώθω παρίας. Η πρώτη ήταν όταν μικρός, σχεδόν νεογέννητο οι συμπατριώτες του έβλεπαν με μισό μάτι την οικογένειά του που είχε Γερμανικές ρίζες! Παράλληλα στο σπίτι του μαζεύονται διάφοροι τύπου που παίζουν χαρτιά. Από ηθοποιοί μέχρι συγγραφείς και καλλιτέχνες που δεν περιλαμβάνονται στους φίλους του κόμματος.
Ο σωστός γάμος!
Η ανασφάλεια για το μέλλον του, οι υποψίες του κόμματος για τη συμπεριφορά του διαλύονται τον επόμενο χρόνο, το 1973 όταν παντρεύεται την αμαζόνα Γέλενα Πετούσκοβα. Ήταν δύο χρόνια μεγαλύτερή του, είχε πάρει μέρος στους Ολυμπιακούς του 1968 και ’72, είχε κερδίσει τρία μετάλλια (ένα χρυσό, δύο αργυρά), αλλά το σημαντικότερο ήταν ότι ο πατέρας της ήταν Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών.
Ο γάμος έδιωξε τις υποψίες. Ο έρωτας ήταν σφοδρός, τουλάχιστον για τους φίλους του ζευγεριού. Γρήγορα όμως φάνηκε ότι η νύφη είχε μάθει αλλιώς. Κι ο Βαλερί ήταν ένας άνθρωπος σε ανάγκη. Το διαζύγιο ήταν περισσότερο πολιτισμένο.
Ο Χριστιανός Βαλερί
Το 1989 είναι η χρονιά των μεγάλων αλλαγών. Πέφτει το τείχος του Βερολίνου, γκρεμίζεται το Κομμουνιστικό Κόμμα από την εξουσία κι ο Μπρούμελ αλλάζει πορεία. Βαφτίζεται Χριστιανός και γίνεται το αγαπημένο παιδί του ισχυρού άνδρα της Ρωσίας Μπορίς Γιέλτσιν!
Ένας τρίτος γάμος με τη Σβετλάνα, μια γιατρό που γνώρισε σε μια από τις πολλές θεραπείες του έρχεται να σφραγίσει την ευτυχία που τόσο ζητούσε. Η Σβετλάντα έχει ένα γιό εννιά χρόνο. Μαζί του κάνει άλλον ένα. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Βαλερί βρίσκει τη γαλήνη σε μια χώρα στην οποία συμβαίνουν κοσμοϊστορικές αλλαγές. Στις 26 Ιανουαρίου 2003 έκλεισε για πάντα τα μάτια του. Πέθανε από καρκίνο. Στα 61 χρόνια του πρόλαβε να ζήσει τα πάντα!

O Βαλερί Μπρούμελ σε αριθμούς

Πλήρες όνομα: Valeriy Nikolayevich Brumel Γεννήθηκε: 14 Μαΐου 1942 στο Ταμπουζίνσκι της Σιβηρίας Πέθανε: 26 Ιανουαρίου 2003 στη Μόσχα Εθνικότητα: Σοβιετικός/Ρώσος Άθλημα: Άλμα εις ύψος Συμμετοχή σε Ολυμπιακούς Αγώνες 1960 (Ρώμη): 2ος με  2μ16 (ο.ρ) 1964 (Τόκιο): 1ος με 2,18 (ο.ρ) Συμμετοχή σε Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα 1962 (Βελιγράδι): 1ος με 2μ21 Παγκόσμια ρεκόρ 2μ23 στις 18 Ιουνίου 1961 στη Μόσχα 2μ24 στις 16 Ιουλίου 1961 στη Μόσχα 2μ25 στις 3 Αυγούστου 1961 στη Σόφια 2μ26 στις 27 Ιουλίου 1962 στο Πάλο Αλτο της Καλιφόρνια 2μ27 στις 31 Αυγούστου 1962 στη Μόσχα 2μ28 στις 21 Ιουλίου 1963 στη Μόσχα