Η δικτατορία της σιωπής για τον «αγώνα του θανάτου»

Στην πάλαι ποτέ Σοβιετικοί Ενωση όλα τα παιδιά στο σχολείο μάθαιναν τις λεπτομέρειες του «αγώνα του θανάτου». Και στο Κίεβο, το καμάρι της, η Ντιναμό Κιέβου είχε κτίσει ένα μνημείο στους ποδοσφαιριστές της που στις 9 Αυγούστου του 1942 έπαιξαν με τους Γερμανούς. Τους νίκησαν αν και ήξεραν ότι θα πεθάνουν!

2
Η αφίσα του αγώνα του θανάτου

Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή όταν οι Γερμανοί είχαν καταλάβει το Κίεβο μια ομάδα επιλέκτων της Γερμανικής αεροπορίας, της «Λουφτβάφε» έπαιξε με τους ομήρους ποδοσφαιριστές της Ντιναμό. Η ίδια εκδοχή που αποτυπώθηκε και στο φιλμ «το τελευταίο σφύριγμα» που γυρίστηκε στην Σοβιετική Ενωση αναφέρει ότι στο ημίχρονο Γερμανοί αξιωματικοί έδωσαν δύο επιλογές στους Ουκρανούς ποδοσφαιριστές. Η θα χάσουν και θα ζήσουν, ή θα νικήσουν και θα πεθάνουν. Οι Ουκρανοί δεν μπορούσαν να χάσουν. Δεν το ανεχόντουσαν. Αγνόησαν τις απειλές των δεσμωτών τους , νίκησαν και μετά το ματς μεταφέρθηκαν στον τόπο εκτελέσεων, στη χαράδρα Μπάτι Γιαρ και στήθηκαν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Η σοβιετική προπαγάνδα δημιούργησε ένα θρύλο που άντεξε πολλά χρόνια. Μόνο προς το τέλος της κομμουνιστικής εποχής άρχισαν ν’ ακούγονται κάποιες διαφορετικές εκδοχές.

Τρούσεβιτς
Ο ιδρυτής της «Σταρτ» Νικόλα Τρούσεβιτς

Ο παλιός Ουκρανός διεθνής ποδοσφαιριστής Γιούρι Βοίνοφ αναφέρει:

«Είχαμε δει ταινίες, είχαμε διαβάσει βιβλία για τους ποδοσφαιριστές που έπαιξαν στον αγώνα του θανάτου. Για μας οι άνθρωποι αυτοί υπήρξαν παράδειγμα ηρωισμού και αφοσίωσης»

Τι όμως πραγματικά έγινε; Ο Ουκρανός δημοσιογράφος Βιτάλι Γερένκοφ αποκαλύπει:

«Ο αγώνας του θανάτου ήταν από τις πιο συχνές ιστορίες που μας έλεγαν όταν είμαστε παιδιά. Μην ξεχνάτε ότι στη διάρκεια του Παγκοσμίου πολέμου βρήκαν τον θάνατο 27 εκατομμύρια Σοβιετικοί πολίτες,. Τα έξι εκατομμύρια από αυτούς ήταν Ουκρανοί. Και το 1942 αυτή η νίκη, η ποδοσφαιρική, ήταν η μόνη που μπορούσαν ν’ αναφέρον οι πολίτες του Κιέβου».

Ο αγώνας μπορεί να έγινε, αλλά οι παίκτες συνέχισαν να δουλεύουν στον φούρνο του στρατοπέδου αιχμαλώτων. Κάποιοι από αυτούς μεταφέρθηκαν αργότερα σε άλλο στρατόπεδο, στο Σίρετς και τέσσερις από αυτούς εκτελέστηκαν.

Το καθεστώς της Σοβιετικής Ενωσης στα πρώτα χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν μπορούσε να δει την αλήθεια. Σκέφθηκε ότι αφού οι παίκτες αυτοί έπαιξαν ποδόσφαιρο με τους Γερμανούς μπορεί να ήσαν προδότες. Οσοι επέζησαν από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και την κατοχή αντιμετωπιζόντουσαν σχεδόν ως προδότες.

4
Από τα εγκαίνεια του μνημείου των ποδοσφαιριστών τον καιρό της ΕΣΣΔ

Αργότερα δημιουργήθηκε ο μύθος που βόλευε όλους. Ομως οι επιζώντες του αγώνα του θανάτου ερχόντουσαν σε αντίθεση με τον μύθο του καθεστώτος. Πως πήραν μέρος στον αγώνα του θανάτου και ήσαν ζωντανοί; Η παρουσία τους ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την επίσημη γραμμή. Επρεπε να μπουν στο περιθώριο.

Για τους επιζώντες αυτούς μια δεύτερη τραγωδία μόλις άρχιζε. Δεν μπορούσαν να είναι ο εαυτός τους. Ολη τους τη ζωή υπήρξαν εργαλεία ενός μεγάλου μηχανισμού κυβερνητικής προπαγάνδας.»

3
Το μνημείο στη μνήμη των Ουκρανών ποδοσφαιριστών

Ο Βίκτορ Ιβάνοφ υπήρξε κρατούμενος στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως που έγινε ο αγώνας αυτός και λέει:

«Το 1942 ήμουν εννέα χρόνων. Ολη σχεδόν η Ουκρανική ομάδα ήταν στο στρατόπεδο. Εργαζόντουσαν κοντά στο μαγειρείο. Μετά από πρόσκληση των Γερμανών συμφωνήθηκε να γίνει ένας ποδοσφαιρικός αγώνας. Θυμάμαι στην κεντρική εξέδρα βρισκόντουσαν οι Γερμανοί. Στις πρώτες σειρές οι αξιωματικοί με τα μετάλλιά τους και τα σιρίτια να λάμπουν στον ήλιο. Δεξιά καθόντουσαν Ούγγροι στρατιώτες που πολεμούσαν μαζί με τους Γερμανούς στο Ανατολικό μέτωπο. Η Ντιναμό Κιέβου κέρδισε το παιχνίδι Στη διάρκεια του αγώνα οι Γερμανοί απελπίστηκαν τόσο πολύ που άρχισαν να πυροβολούν στον αέρα για εκφοβισμό Οι Ούγγροι στρατιώτες τους κορόϊδευαν…»

Ποιά είναι η ετυμηγορία της ιστορίας για τον αγώνα; Τι ακριβώς ακολούθησε; Ο Ουκρανός ιστορικός Βλαδιμίρ Μαγιέφσκι ασχολήθηκε με το θέμα και αφηγείται το αποτέλεσμα των ερευνών του:

5
Ο Τρούσεβιτς πρώτος από δεξιά τον καιρό της ποδοσφαιρικής του δράσης

«Το ματς έγινε τον Αύγουστο του 1942. Οι ποδοσφαιριστές δεν εκτελέστηκαν.  Λίγους μήνες αργότερα, τον Φεβρουάριο του 1943 για ασήμαντη αφορμή, μάλλον επειδή ένας κρατούμενος χτύπησε τον σκύλο ενός Γερμανού αξιωματικού η διοίκηση του στρατοπέδου διέταξε να εκτελεστεί ένας σε κάθε πέντε αιχμαλώτους.. Τότε σκότωσαν τον Νικολάι Τρούσεβιτς. Εναν υπέροχο τερματοφύλακα και μεγάλο πατριώτη. Οταν οι εκτελεστές του προσπάθησαν να τον βάλουν κάτω, αυτός σηκώθηκε και φώναξε: Ο Στάλιν θα έρθει. Ζήτω τα Σοβιετικά σπορ. Μαζί του εκτελέστηκαν άλλοι δύο ποδοσφαιριστές. Ο Αλέξι Κλιμένκο και ο Ιβάν Κουζμένκο.  Τα πτώματα όλων ρίχτηκαν στην χαράδρα του Μπα Γιαρ. Μετά τον πόλεμο, το 1944 άρχισαν από τις Σοβιετικές αρχές έρευνες για τους ποδοσφαιριστές που συμμετείχαν στον αγώνα αυτό. Η αδελφή του ήρωα Τρούσεβιτς κλήθηκε πολλές φορές από την KGB για να καταθέσει. Την ρωτούσαν συνέχεια γιατί ο αδελφός της έμεινε στο Κίεβο και γιατί έπαιξε με τους Γερμανούς. Τελικά οι έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι όλοι οι ποδοσφαιριστές που έπαιξαν ήσαν ήρωες και πέθαναν για το μεγαλείο της πατρίδας τους. Κι ας υπήρχαν κάποιοι που είχαν επιζήσει.»

Μετά το τέλος του Παγκοσμίου πολέμου στο Μπάμπι Γιάρ οι Ουκρανοί έστησαν ένα μνημείο για να θυμούνται τους ήρωες της 9ης Αυγούστου.

Ενας Σκωτσέζος δημοσιογράφος ήταν ο πρώτος που αμφισβήτησε τον θρύλο των νεκρών ποδοσφαιριστών της Ντιναμό. Ηταν ο Αντι Ντράγκαν που στο βιβλίο του «Ντιναμό, υπερασπίζοντας τη τιμή του Κιέβου» αποκάλυψε ότι μόνο τέσσερις ποδοσφαιριστές από αυτούς που έπαιξαν εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς κι αυτό έγινε πολύ αργότερα. Αναμεσά τους ο ήρωας τερματοφύλακας Τρούσεβιτς και ο ο Αλεξέι Καρατσένκο, ένας ταλαντούχος επιθετικός, ο οποίος σύμφωνα με τον θρύλο είχε πετύχει ένα γκολ απέναντι στην γερμανική ομάδα.

Οι ποδοσφαιριστές της Ντιναμό όντως ήταν ήρωες. Ομως η προπαγάνδα δεν αρκέστηκε στο ότι δεν ανέχτηκαν να χάσουν ένα ποδοσφαιρικό ματς. Θέλησαν κάτι παραπάνω. Τη θυσία για την πατρίδα τους. Το αποτέλεσμα ήταν να μην σταθεί κανείς στην πραγματική θυσία τεσσάρων από αυτούς. Κι οι υπόλοιποι να ζήσουν στην αφάνεια για να μην καταρρεύσει η ιστορία που δημιούργησε το καθεστώς.

Αλήθειες και ψέματα

  • Η αντίπαλος των Γερμανών δεν ήταν η Ντιναμό, αλλά η Σταρτ. Την αποτελούσαν ποδοσφαιριστές της Ντιναμό που δεν μπορούσε να δραστηριοποιηθεί αφού ήταν η ομάδα της Σοβιετικής Αστυνομίας.
  • Στο Κίεβο υπήρχε η ομάδα Ρουχ που είχε ιδρύσει ο γερμανόφιλος Γκέοργκ Σβετσόφ και η Σταρ του τερματοφύλακα της Ντιναμό Κιέβου Νίκολα Τρούσεβιτς
  • Η Σταρτ είχε γίνει γνωστή στο Κίεβο για τις επιτυχίες της και κάποια στιγμή αφού αντιμετώπιζε και ποδοσφαιρικές ομάδες του στρατού κατοχής ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσει και την καλύτερη, τη Φλάκελφ, την ομάδα της Γερμανικής αεροπορίας
  • Το μας που έγινε στις 9 Αυγούστου 1942 στο γήπεδο της Ζενίτ τελείωσε με 5-1 υπέρ της Σταρτ. Οι 2.000 θεατές είχαν πληρώσει 5 ρούβλια εισιτήριο όπως δείχνει και η αφίσα του αγώνα.
  • Οι έρευνες των ιστορικών και από τις δύο πλευρές έδειξαν ότι δεν υπήρξε απειλή στο ημίχρονο αν και η Σταρτ νικούσε με 3-1
  • Τα πραγματικά προβλήματα για τον Τρούσεβιτς και τους συμπαίκτες του άρχισαν αργότερα όταν η Σταρτ νίκησε με 8-0 τη Ρουχ. Το ματς έγινε στις 16 Αυγούστου και δύο μέρες μετά άρχισαν οι συλλήψεις.
  • Στις 24 Αυγούστου 1946 για πρώτη φορά έγινε αναφορά στο ματς από την εφημερίδα «Φυλή του Στάλιν»
  • Το 1992 το κρατικό ραδιόφωνο της Ουκρανίας μετέδωσε συνέντευξη του Μάκαρ Χονκαρένκο που έπαιξε στο ματς κι αρνήθηκε ότι υπήρξε οποιαδήποτε απειλή στο ημίχρονο
  • Οι κόκκινες φανέλες που φόρεσαν οι παίκτες της Σταρτ δεν ήταν για να τονίσουν την αγάπη τους για τον κομμουνισμό. Απλά αυτές είχαν στις αποθήκες τους οι Γερμανοί και τους τις έδωσαν να φορέσουν.
  • Ο Ουκρανός ιστορικός Βλοντιμίρ Χίντρα έψαξε και βρήκε ότι συχνά οι Ουκρανικές ομάδες νικούσαν Γερμανικές. Ο λογοκριμένος τύπος της εποχής ανέφερε 150 τέτοια ματς. Στα 111 μας που υπάρχει τελικό αποτέλεσμα οι Ουκρανοί κέρδισαν τα 60 ματς, οι Γερμανοί τα 36 κι άλλα 15 έληξαν χωρίς νικητή.
  • Ένας από τους παίκτες της Σταρτ ο Κομάροφ έφυγε από την Ουκρανία μαζί με τους Γερμανούς κι αργότερα πήγε μετανάστης στον Καναδά. Το όνομά του αποσιωπήθηκε από τους Σοβιετικούς. Ένας άλλος, ο Τιμοφέγιεφ καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια καταναγκαστικών έργων σε Γκουλάγκ. Δεν επέστρεψε ποτέ στο Κίεβο.
Advertisements

One thought on “Η δικτατορία της σιωπής για τον «αγώνα του θανάτου»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s